Multiport Valve คืออะไร? หลักการทำงานและวิธีติดตั้งในระบบสระว่ายน้ำ

Multiport Valve คือ อุปกรณ์ควบคุมทิศทางการไหลของน้ำในระบบกรอง โดยเฉพาะในสระว่ายน้ำและระบบบำบัดน้ำ มีหน้าที่หลักในการควบคุมทิศทางน้ำ โดยจะเป็นตัวกำหนดว่าจะให้น้ำไหลเข้าถังกรองทางไหน และจะให้ไหลออกไปที่ใด ปกติจะมี 6 ตำแหน่งมาตรฐานเพื่อใช้ในการกรอง ล้างถังกรอง ระบายน้ำทิ้ง หรือหมุนเวียนน้ำ ซึ่งมีประโยชน์ในการดูแลสระว่ายน้ำ และทำความสะอาดสระว่ายน้ำ เจ้าของสระสามารถล้างวัสดุกรองได้ด้วยตนเองเพียงแค่หมุนด้ามจับ นอกจากที่กล่าวมาข้างต้น มัลติพอร์ตวาล์วมีหลักการทำงานอย่างไร และหัวมัลติพอร์ตวาล์วแต่ละตำแหน่งมีหน้าที่อย่างไร สามารถศึกษาได้จากเนื้อหาด้านล่าง

หลักการทำงานของ Multiport Valve

มัลติพอร์ตวาล์ว (Multiport Valve) ทำหน้าที่เบี่ยงทิศทางการไหลของน้ำไปยังส่วนต่าง ๆ ของระบบกรองน้ำในสระว่ายน้ำ หลังจากปรับคันโยกของวาล์วไปยังตำแหน่งที่ต้องการ ช่องทางภายในจะเปิดหรือปิดเพื่อกำหนดเส้นทางน้ำไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม โดยกระบวนการพื้นฐานเริ่มจาก

1. ปั๊มน้ำดูดน้ำจากสระส่งเข้าสู่ตัวกรอง
2. ปรับคันโยกมัลติพอร์ตวาล์วเพื่อกำหนดให้น้ำไหลเข้าสู่ตัวกรองเพื่อทำความสะอาด กลับเข้าสระ หรือออกจากระบบ
3. น้ำไหลผ่านระบบกรอง ซึ่งจะดักจับเศษสิ่งสกปรกและอนุภาคต่าง ๆ จากนั้นน้ำสะอาดจะถูกส่งกลับเข้าสระ

จากกระบวนการดังกล่าว จำเป็นต้องล้างย้อน (Backwash) เป็นระยะเพื่อให้ตัวกรองทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งมัลติพอร์ตวาล์วช่วยทำให้การดูแลสระว่ายน้ำเป็นเรื่องง่าย แค่ปรับคันโยกสลับทิศทางการไหลของน้ำเพื่อขจัดสิ่งสกปรกออก โดยไม่ต้องถอดสายหรืออุปกรณ์ใด ๆ

ตำแหน่งมาตรฐานของ Multiport Valve

หัวมัลติพอร์ตวาล์วมีการตั้งค่าทิศทางการไหลของน้ำเพื่อวัตถุประสงค์ที่ต่างกันในระบบกรองสระว่ายน้ำ โดยแต่ละตำแหน่งมีหน้าที่หลักดังนี้

• การกรองปกติ (Filter) – ตำแหน่งกรองเป็นการตั้งค่ามาตรฐานของวาล์ว ใช้สำหรับให้น้ำไหลผ่านตัวกรองและกลับเข้าสระ
• การล้างย้อน (Backwash) – ใช้ทำความสะอาดตัวกรองโดยไม่ต้องถอดวัสดุกรองออก โดยน้ำจะไหลย้อนกลับผ่านตัวกรองเพื่อชะล้างสิ่งสกปรกออกไปทางท่อน้ำทิ้ง
• การล้างสารกรอง (Rinse) – หลังการล้างย้อนอาจมีตะกอนตกค้างในถังกรอง หากเปิดปั๊มทันที สิ่งสกปรกอาจไหลกลับเข้าสระ ตำแหน่งล้างสารกรองจะทำให้น้ำไหลเหมือนโหมดกรองแต่จะถูกระบายออกทางท่อน้ำทิ้งแทน ควรใช้หลังล้างย้อนเท่านั้น โดยใช้งานประมาณ 30 วินาที เพื่อทำความสะอาดเศษที่เหลือ
• การระบายน้ำทิ้ง (Waste) – ใช้เมื่อต้องการระบายน้ำออกจากสระ เช่น ฝนตก หรือกรณีใช้อุปกรณ์ทำความสะอาดสระว่ายน้ำอย่างเครื่องดูดตะกอน การตั้งค่ามัลติพอร์ตวาล์วเป็นการระบายน้ำทิ้ง น้ำจากปั๊มจะถูกส่งออกไปทางท่อน้ำทิ้งโดยไม่ผ่านตัวกรอง ช่วยให้กรองไม่อุดตันเร็ว ดังนั้นจึงควรใช้เมื่อจำเป็นต้องระบายน้ำออกโดยตรง
• การหมุนเวียนน้ำ (Recirculate) – เป็นวาล์วที่ทำให้น้ำไหลจากปั๊มเข้าสู่วาล์วและกลับเข้าสระโดยไม่ผ่านตัวกรอง ควรใช้งานเมื่อกรองชำรุดหรือระบบกรองไม่สามารถใช้งานได้ เพื่อให้น้ำยังคงหมุนเวียนในสระ
• การปิดวาล์ว (Closed) – ใช้สำหรับปิดการไหลของน้ำทั้งหมด โดยจะใช้ในกรณีที่อุปกรณ์อยู่ต่ำกว่าระดับน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำไหลย้อนกลับเข้าสู่ปั๊มเมื่อปิดเครื่อง

รูปแบบการติดตั้ง Multiport Valve

รูปแบบการติดตั้ง Multiport Valve ควรพิจารณาถึงความสะดวกในการดูแล หรือช่วงเวลาที่ช่างสระว่ายน้ำบำรุงรักษาระบบ ขณะเดียวกันระบบกรองต้องสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยวิธีการติดตั้งและตำแหน่งการเชื่อมต่อเข้ากับถังกรองของระบบสระว่ายน้ำ แบ่งได้ 2 วิธี ได้แก่

1. แบบติดตั้งด้านข้าง (Side Mount)

วาล์วจะถูกติดตั้งแยกออกมาด้านข้างของถังกรอง โดยจะมีท่อสั้นๆ เชื่อมต่อระหว่างพอร์ตด้านข้างของถังกรองกับตัววาล์ว การติดตั้งแบบนี้ช่วยให้การซ่อมบำรุงทำได้ง่าย สามารถเข้าถึงภายในถังกรองได้สะดวก เพียงแค่ถอดท่อเชื่อมด้านข้างออก แต่ต้องใช้พื้นที่เยอะและมีราคาสูง

2. ติดตั้งด้านบน (Top Mount)

วาล์วจะถูกยึดติดอยู่ด้านบนสุดของถังกรองโดยตรง ท่อจากปั๊มและท่อกลับสระจะเชื่อมต่อเข้าด้านข้างของตัววาล์ว ส่วนท่อภายในถังกรองจะเสียบเข้าใต้ตัววาล์ว การติดตั้งแบบนี้มีข้อดี คือ ติดตั้งง่ายในแง่ของการประกอบครั้งแรก ประหยัดพื้นที่ และการติดตั้งมัลติพอร์ตวาล์ว ราคาถูกกว่าแบบ Side Mount

ข้อควรระวังในการใช้งาน

เพื่อไม่ให้กลไกภายในของมัลติพอร์ตวาล์วเสียหาย มีข้อปฏิบัติสำคัญ คือ

1. ปิดปั๊มน้ำก่อนหมุนวาล์วเสมอ เพื่อลดแรงดันกดทับบนซีลยางขณะหมุน ป้องกันซีลไม่ให้ฉีกขาด
2. หมุนไปทางเดียว แนะนำให้หมุนไปทางเดียวกันทุกครั้งเพื่อรักษาหน้าสัมผัสของซีลยางให้มีอายุการใช้งานนานขึ้น โดยทิศทางการหมุนอาจดูได้จากคู่มือการใช้งานของผู้ผลิต

คำถามที่พบบ่อย